Een scheldwoord dat bleef hangen
De naam komt van een recensent die in 1874 spottend opmerkte dat een doek van Monet geen schilderij was maar een indruk. Dat de groep die naam vervolgens overnam, zegt genoeg over hun zelfvertrouwen.
Wat de critici stoorde was niet het onderwerp maar de afwerking. Deze doeken zagen eruit als schetsen: zichtbare streken, open plekken waar de grondering doorschemert, randen die niet dichtgeschilderd zijn. In de academische opvatting was dat een half product. Voor de impressionisten was het het product.
Waarom het licht alles verandert
De aanleiding is technisch én praktisch. Verf in tubes maakte het mogelijk buiten te werken, en de spoorwegen brachten de schilder in een uur bij de rivier. Wie buiten werkt, ontdekt binnen een dag dat licht niet stilstaat.
Daaruit volgt de hele methode. Als het licht in twintig minuten verandert, moet u snel zijn, dus wordt de streek korter en losser. En als u snel bent, kunt u niet mengen op het palet, dus zet u kleuren naast elkaar en laat u het oog het werk doen.
De grootste vondst is dat schaduw kleur heeft. Waar de academie schaduw met bruin en zwart maakte, zag Monet blauw en violet. Kijk in het werk hierboven naar de onderkant van de jurk: die is niet donkergrijs maar blauw, met groen ernaast.
De vrouw met de parasol van dichtbij
Dit doek laat goed zien hoe weinig er eigenlijk staat. Het gezicht is nauwelijks een gezicht — een paar vegen, meer niet. De sluier waait ervoor. Het gras is opgebouwd uit losse strepen die pas op afstand gras worden.
En toch klopt het beeld volledig: u ziet wind, u ziet een warme dag, u ziet dat het kind lager staat op de helling. Dat is de winst van deze manier van werken. De schilder geeft niet de dingen weer maar de omstandigheden waaronder u ze zou zien.
Wie zelf wel eens buiten heeft gestaan met een doek weet hoe zenuwslopend dat is. U kijkt naar iets wat al veranderd is voordat de streek er ligt, en de verleiding om het thuis netjes af te maken is enorm. Precies die verleiding weerstonden zij.
Waaraan u het herkent
Aan de zichtbare streek: u kunt bijna tellen hoeveel bewegingen de schilder heeft gemaakt.
Aan gekleurde schaduwen en de afwezigheid van zwart.
Aan het onderwerp: gewone mensen, buiten, tijdens iets alledaags. Geen verhaal dat u moet kennen.
En aan de randen. Impressionistische doeken hebben zelden een scherpe contour; vormen lopen in elkaar over zoals ze dat in fel licht ook werkelijk doen.